📍 ሠንጠረዥ "መ" - ለሌሎች ገቢዎች የሚከፈል የታክስ መጠን
በአዲሱ የታክስ ማሻሻያ መሠረት ለተለያዩ የገቢ አይነቶች የተወሰነው የግብር ምጣኔ ዝርዝር እንደሚከተለው ቀርቧል፦
| የገቢ ዓይነት | ነዋሪ ለሆኑ | ነዋሪ ላልሆኑ |
|---|---|---|
| ለመድን አረቦን | - | 15% |
| ሮያሊቲ (Royalty) | 10% | 10% |
| በትርፍ ክፍፍል (Dividend) | 15% | 15% |
| በወለድ ገቢ | 10% | 10% |
| በስራ አመራር እና ቴክኒክ አገልግሎት | 15% | 15% |
| ከመዝናኛ አገልግሎት | 15% | - |
| የዕድል ሙከራ (ሎተሪ) | 25% | - |
| ሀብት በማስተላለፍ የሚገኝ ጥቅም | - | 15% |
💡 ማስታወሻ፦
ይህ ሰንጠረዥ በዋናነት ነዋሪ ለሆኑ እና ላልሆኑ ግብር ከፋዮች የሚኖረውን ልዩነት በግልጽ ያሳያል።
መረጃው ለሌሎች እንዲደርስ ሼር ያድርጉ! 💡
📅 የካቲት 30/2018 ዓ.ም (የገቢዎች ሚኒስቴር)
የታክስ ጉዳዮች ትምህርት ዳይሬክቶሬት ያዘጋጀው የቴምብር ቀረጥ ስሌት እና ተመን ዝርዝር እንደሚከተለው ቀርቧል፦
| የሰነዱ ዓይነት | የክፍያ ልክ |
|---|---|
| የመመስረቻ ጽሁፍ (አዲስ) | ብር 350 |
| የመመስረቻ ጽሁፍ (ማሻሻያ) | ብር 100 |
| ውል (Contract) | ብር 5.00 |
| የባለቤትነት ስም ማዛወር | 2% |
| የኪራይ ውል | 0.5% |
| የውክልና ስልጣን | ብር 35.00 |
| የቅጥር ውል | 1% (ከአንድ ወር ደመወዝ) |
💡 ማሳሰቢያ፦
ሌሎች ዝርዝር ሰነዶች እንደ ዋጋቸው (Ad Valorem) 1% ወይም እንደ ብዛታቸው (Fixed) ተሰልተው የሚከፈሉ ይሆናል።
መረጃው ለሌሎች እንዲደርስ ሼር ያድርጉ! 💡
📍 የ2018 በጀት ዓመት መረጃ
የመጀመሪያ ሩብ ዓመት የንግድ ትርፍ ግብር ቅድመ ክፍያን በተመለከተ ማወቅ ያለብን 8 ወሳኝ ነጥቦች፦
1. የሂሳብ መዝገብ፦ መዝገብ ማቅረብ አያስፈልግም። የምንከፍለው በ2017 ዓ.ም ከከፈልነው ግብር 25% (1/4) ብቻ ነው።
2. አዲስ ነጋዴዎች፦ በ2018 ዓ.ም ስራ የጀመሩትን አይመለከትም።
3. የ3% ግብር (Withholding)፦ በመስከረም ወር የተቀነሰባችሁ የ3% ግብር ከሚጠበቅባችሁ 25% በላይ ከሆነ፣ ትርፉ ወደ ቀጣዩ ሩብ ዓመት ይዞርላችኋል።
4. የቅድመ ክፍያው መጨረሻ፦ በየሩብ ዓመቱ የከፈላችሁት ድምር በ2019 ዓ.ም ከሚከፈለው ጠቅላላ ግብር ላይ ተቀናሽ ይደረጋል።
5. የክፍያ ጊዜ፦ ከመጀመሪያው ሩብ ዓመት ጀምሮ ከየካቲት 1 እስከ የካቲት 30/2018 ዓ.ም ተከፍሎ ማለቅ አለበት።
6. ተቀናሽ የሚሆን Withholding፦ ከሐምሌ 1 እስከ መስከረም 30 ቀን 2018 ዓ.ም የተቀነሰባችሁ 3% ብቻ ተቀናሽ ይሆናል።
7. "0" (ዜሮ) ሪፖርት ላደረጋችሁ፦ ባለፈው ዓመት ዜሮ ላሳወቃችሁ፣ በግምት ከዓመታዊ ገቢያችሁ 2.5% እንድትከፍሉ ይደረጋል።
8. የክፍያ መንገድ (eTax)፦ በ "Taxpayer Services" ሜኑ ውስጥ "Advance Quarterly Payment Advice - Schedule C" የሚለውን በመጫን ኦንላይን ማሳወቅ ይቻላል።
⚠️ ማሳሰቢያ፦
ግብርን በወቅቱ በማሳወቅና በመክፈል ካልተፈላጊ ቅጣትና ወለድ ራስዎን ይጠብቁ።
መረጃው ለሁሉም እንዲደርስ ሼር ያድርጉ! 💡
📅 ጥር 03/2017 ዓ.ም (የገቢዎች ሚኒስቴር)
የገቢዎች ሚኒስቴር ባወጣው መመሪያ መሠረት፣ ለሚከተሉት አገልግሎቶች ታክስ ከፋዩን ኦዲት ማድረግ ሳያስፈልግ የታክስ ክሊራንስ ሊሰጥ ይችላል፦
💡 ማስታወሻ፦
እነዚህ አገልግሎቶች የታክስ ከፋዩን ጊዜና ወጪ በመቀነስ ረገድ ከፍተኛ እገዛ ያደርጋሉ።
መረጃው ለሁሉም እንዲደርስ ሼር ያድርጉ! 💡
📍 የታክስ አስተዳደር አዋጅ 983/2008
የሚከተሉትን ተግባራት መፈጸም በህግ ያስቀጣል፦
💰 20,000 (ሃያ ሺህ) ብር የገንዘብ ቅጣት እና
⛓️ ከ 1 ዓመት እስከ 3 ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ያስቀጣል።
🔹 ስለ ብዛቱ፦ ከአንድ በላይ ቁጥር ለመውሰድ ከተሞከረ፣ ቅጣቱ ለእያንዳንዱ ቁጥር በተናጠል ተፈጻሚ ይሆናል።
🔹 ልዩ ሁኔታ፦ የታክስ ከፋይ መለያ ቁጥሩ ባለቤት ለታክስ ወኪሉ (Tax Agent) በጽሁፍ ፈቅዶ ወኪሉ ለባለቤቱ ጉዳይ ብቻ ከተጠቀመበት ቅጣቱ ተፈጻሚ አይሆንም።
ምንጭ፦ በበኃይሉ ሺመልስ | መረጃው ለሌሎች እንዲደርስ ሼር ያድርጉ! 💡
በአዲሱ የገቢ ግብር ማሻሻያ አዋጅ ቁጥር 1395/2017 መሠረት፣ ግብር ከፋዮች ዓመታዊ ግብራቸውን በየሦስት ወሩ 25% አስቀድመው መክፈል ይኖርባቸዋል።
📍 የሂሳብ ሪፖርት እስከ ጥቅምት 30 የሚያቀርቡ (ደረጃ "ሀ")
| የክፍያ ዙር | የመክፈያ ጊዜ |
|---|---|
| 1ኛ ዙር (ሕዳር - ጥር) | የካቲት 1 – 30 |
| 2ኛ ዙር (የካቲት - ሚያዝያ) | ግንቦት 1 – 30 |
| 3ኛ ዙር (ግንቦት - ሐምሌ) | ነሐሴ 1 – 30 |
| መጨረሻ (ቀሪው ክፍያ) | እስከ ጥቅምት 30 |
✅ ተመላሽ መጠየቅ፦ ቅድሚያ የከፈሉት ግብር ከዓመታዊ ግብሩ ከበለጠ ተመላሽ መጠየቅ ይቻላል። ካነሰ ግን ልዩነቱን ይከፍላሉ።
✅ ሌላ የጊዜ አቆጣጠር፦ በሌላ የጊዜ አቆጣጠር ሪፖርት የሚያቀርቡም፣ ሪፖርት ካቀረቡበት ወር ማግስት ጀምሮ በየሦስት ወሩ መክፈል ይኖርባቸዋል።
⚠️ ማሳሰቢያ፦ መነሻው ባለፈው ዓመት (2017 ዓ.ም) የከፈሉት ግብር መጠን ነው።
መረጃው ለሁሉም ግብር ከፋዮች እንዲደርስ ሼር ያድርጉ! 💡
አንድ የወጪ ደረሰኝ በቴክኒክ ስህተት ምክንያት ውድቅ ቢደረግም፣ የተወሰኑ መስፈርቶች ከተሟሉ ወጪው ሙሉ በሙሉ አይጣልም፦
1. የሚፈቀድበት መስፈርቶች፦
• ወጪው ለድርጅቱ ገቢ ለማስገኘት የወጣ መሆኑ ሲረጋገጥ።
• ለድርጅቱ መደበኛ ስራ የግድ አስፈላጊ ሲሆን።
• ያ ወጪ ባይወጣ ኖሮ ድርጅቱ ስራውን መቀጠል የማይችል ሲሆን።
2. የሚፈቀደው ተቀናሽ መጠን፦
✅ ለቋሚ ንብረት — 70%
✅ ለሌሎች እቃዎችና አገልግሎቶች — 65%
3. 0% የሚሆንበት (ውድቅ የሚደረግበት)፦
❌ ለግል ጥቅም የዋለ ወጪ፦ ከድርጅቱ ስራ ጋር ምንም ግንኙነት የሌለው የባለቤቱ ወይም የሰራተኛው የግል ወጪ ከሆነ።
❌ የሀሰት ደረሰኝ (Fictitious/Illegal Receipt)፦ ምንም አይነት እቃ ሳይገዛ ወይም አገልግሎት ሳይገኝ፣ በገንዘብ ተገዝቶ የመጣ ደረሰኝ መሆኑ ከተረጋገጠ።
❌ህገ-ወጥ ሰነድ፦ በንግድ ሚኒስቴር እውቅና በሌለው፣ የንግድ ፈቃዱ በተሰረዘ ወይም በሌለ ድርጅት ስም የተቆረጠ ደረሰኝ።
መረጃው ለንግድ ማህበረሰቡ እንዲደርስ ሼር ያድርጉ! 💡
የኃይል መሙያ ጣቢያዎች ግንባታ
• የተጠናቀቁ፦ ሳሊተ ምህረት፣ ፒያሳ ኤሌክትሪክ ህንፃ እና የተሽከርካሪ ጥገና ማዕከል ውስጥ የሚገኙ 3 ጣቢያዎች አገልግሎት መስጠት ጀምረዋል።
• በቅርብ የሚጠናቀቁ፦ በአዲስ አበባ ውስጥ በተመረጡ 18 ቦታዎች ላይ የግንባታ ሥራቸው በአጭር ጊዜ ይጠናቀቃል።
• የረጅም ጊዜ ዕቅድ፦ በሚቀጥሉት 10 ዓመታት ውስጥ 2,300 ፈጣን የኃይል መሙያ ጣቢያዎችን ለመገንባት ታቅዷል።
💰 አዲሱ የክፍያ ተመን (በአንድ ኪሎ ዋት ሰዓት - kWh)
የክፍያ ተመኑ በሰዓት ልዩነት ላይ የተመሠረተ መሆኑ የኃይል ፍላጎትን ለማመጣጠን ታስቦ የተዘጋጀ ነው፦
➡️ ከሰዓት በኋላ (ከምሽቱ 4:00 - ጠዋቱ 12:00) — 14.85 ብር
➡️ በቀን (ከጠዋቱ 4:00 - ከቀኑ 11:00) — 16.57 ብር
➡️ የኃይል ፍላጎት በሚበዛበት (Peak hours) — 18.28 ብር
🚀 የቀጣይ ጉዞ
• ወደ ክልል ከተሞች፦ በሁለተኛው ምዕራፍ ቢሾፍቱ፣ ሞጆ፣ ባቱ፣ አዳማ፣ ሻሸመኔ እና ሀዋሳ ከተሞች የጣቢያዎቹ ተጠቃሚ ይሆናሉ።
• ለባለሀብቶች፦ መንግስት መሬት በነፃ ወይም በተመጣጣኝ ዋጋ ለማቅረብ ዝግጁ መሆኑን ገልጿል፤ ይህ ትልቅ ዕድል ነው።
• ለተጠቃሚዎች፦ አገልግሎቱን በዝቅተኛ ዋጋ ለማግኘት የሰዓት ልዩነቱን መከታተል ይመከራል።
ኢንጅነር ጌቱ ገረመው (20/07/2018 ዓ.ም)
